Slaapproblemen en insomnie: behandeling zonder slaappillen

Eén op de vijf Nederlanders heeft last van slaapproblemen. Bij een deel gaat het om chronische insomnie — een aandoening die het dagelijks functioneren ernstig verstoort. Slaappillen zijn geen oplossing op de lange termijn, maar er is een behandeling die wél werkt.

Wat is insomnie?

Insomnie is meer dan af en toe slecht slapen. Bij chronische insomnie: - Heeft u minstens 3 nachten per week moeite met inslapen of doorslapen - Houdt dit langer dan 3 maanden aan - Heeft u overdag last van vermoeidheid, concentratieproblemen of prikkelbaarheid

Insomnie kan op zichzelf staan (primaire insomnie) of samenhangen met andere klachten zoals angst, depressie of chronische pijn.

Waarom slaappillen niet de oplossing zijn

Benzodiazepinen en andere slaap- en kalmeringsmiddelen geven korte termijn verlichting, maar: - Werken na enkele weken minder goed (tolerantie) - Kunnen verslavend zijn - Onderdrukken de diepe slaap - Lossen de oorzaak van de slaapproblemen niet op

De Nederlandse en internationale richtlijnen adviseren slaappillen hooguit kortdurend in te zetten, als ondersteuning bij een acute crisis.

CGT-I: de effectiefste behandeling

Cognitieve gedragstherapie voor insomnie (CGT-I) is wetenschappelijk de meest effectieve behandeling voor chronische slaapproblemen — effectiever dan slaappillen, ook op de lange termijn. CGT-I richt zich op de gedachten en gewoonten die slaap in de weg staan.

Onderdelen van CGT-I: - Slaaprestrictie — de tijd in bed tijdelijk verkorten om de slaapdruk te verhogen - Stimuluscontrole — het bed weer associëren met slapen in plaats van wakker liggen - Cognitieve herstructurering — catastroferende gedachten over slaap bijstellen ("Als ik niet slaap, functioneer ik morgen niet") - Slaaphygiëne — praktisch advies over licht, cafeïne, schermen en regelmaat - Ontspanningstechnieken — ademhaling, progressieve spierontspanning

CGT-I is beschikbaar als individuele therapie, in groepsverband en als digitaal programma.

Wie kan helpen bij slaapproblemen?

• Huisarts — eerste aanspreekpunt, kan doorverwijzen
• Psycholoog of GGZ-therapeut — voor CGT-I bij chronische insomnie
• Slaapcentrum — bij complexe slaapstoornissen zoals slaapapneu of narcolepsie
• Gespecialiseerde slaaptherapeut — sommige therapeuten zijn specifiek getraind in CGT-I

Wordt behandeling vergoed?

CGT-I via een BIG-geregistreerde psycholoog of GGZ-behandelaar wordt vergoed vanuit de basisverzekering als er een diagnose is van insomniestoornis. U heeft een verwijzing nodig van de huisarts. Digitale CGT-I programma's worden wisselend vergoed — vraag dit na bij uw verzekeraar.

Via PraktijkFinder vindt u psychologen en GGZ-therapeuten bij u in de buurt.